Nie ma spektaklu w planach
LUKRECJA BORGIA
Gaetano Donizetti

Lukrecja Borgia

 

 

 

Opera w dwóch aktach z prologiem
Libretto: Felice Romani wg Wiktora Hugo
Premiera światowa: Mediolan, La Scala, 26 grudnia 1833
Premiera polska w języku włoskim: Teatr Wielki, Warszawa, 22 lipca 1843
Premiera w języku polskim: Teatr Wielki, Warszawa, 13 kwietnia 1846
Premiera obecnej inscenizacji: 26 kwietnia 2009
Przedstawienie w oryginalnej wersji językowej z polskimi napisami

 

Czas trwania: 3 godz. 20 min.

 

Dyrygent: Tadeusz Kozłowski
Reżyseria, scenografia i kostiumy: Michał Znaniecki
Przygotowanie Chóru: Bogdan Gola
Światła: Bogusław Palewicz

 

Soliści, Chór i Orkiestra Opery Narodowej

Lukrecja Borgia, kobieta fatalna miotana przez kapryśny los. Córka papieża, trucicielka, rozpustnica. Zła, okrutna i zepsuta. Ale także ofiarna matka, tragiczna i cierpiąca, zdolna do wielkiej miłości. Postać Lukrecji, córki papieża okrytej ponurą sławą, pojawiała się na scenach światowych oper odtwarzana przez najlepsze artystki, interpretowana przez najlepszych inscenizatorów. Michał Znaniecki z partytury Donizettiego wydobył to, co stanowi o jej wyjątkowości: tajemniczą i złożoną postać głównej bohaterki oraz jej dramat – zaskakująco współczesny. W tej inscenizacji Lukrecja Borgia na naszych oczach z abstrakcyjnej postaci historycznej przemienia się w żywą, pełną pasji kobietę. Do ostatniej chwili walczy o uratowanie życia swojego syna. Uwikłana w tragiczny konflikt między macierzyństwem a honorem, obnaża przed widzem ogrom dotykającego ją bólu. W cierpieniu - na wskroś ludzka, w bezradności - urzekająca, w okrucieństwie - przerażająca. Jej niejednoznaczność w zaskakujący sposób przybliża ją czasom współczesnym: w Lukrecji jak w lustrze przejrzeć się może każdy z nas.

 

Pełny tekst libretta w polskim tłumaczeniu dostępny w programie do spektaklu.

 

Fot. Krzysztof Bieliński
Projekt plakatu: Adam Żebrowski

STRESZCZENIE

Prolog

W Wenecji grono młodzieńców wywodzących się z inteligencji szykuje się do podróży. Mają wyruszyć z misją dyplomatyczną do Ferrary, na dwór księcia Alfonsa d’Este, czwartego już małżonka niesławnej Lukrecji Borgii. Maffio Orsini mówi o swojej nienawiści do rodu Borgiów. Opowiada też o przyjaźni łączącej go z młodym Gennarem, który uratował mu życie w bitwie pod Rimini. Młodzi ludzie przysięgli sobie dozgonną przyjaźń. Orsini wspomina, że wtedy stanęła przed nimi tajemnicza postać mężczyzny, który przestrzegł ich przed rodem Borgiów. Gennaro podczas opowiadania Orsiniego odchodzi nad brzeg kanału i zmęczony zasypia. Zbliża się do niego zamaskowana kobieta. To Lukrecja Borgia. Przyjechała potajemnie z Ferrary specjalnie po to, aby choć z daleka ujrzeć Gennara. Obudzony Gennaro spostrzega piękną nieznajomą i komplementuje jej urodę. Wyznaje Lukrecji, że ponad wszystko kocha swą matkę, której nigdy nie widział, oddany na wychowanie ubogiemu rybakowi. Gennaro nie wie, że jego matką jest właśnie Lukrecja, która ukrywa istnienie syna przed swoim obecnym małżonkiem. Nadchodzą towarzysze Gennara i rozpoznają w tajemniczej nieznajomej Borgię – morderczynię i trucicielkę. Gennaro wiedząc już, z kim rozmawiał, odwraca się od Lukrecji. Upokorzona kobieta obiecuje młodzieńcom zemstę.

Akt I

Odsłona 1
Lukrecja nie przypuszcza, że zemsta, jakiej chce dokonać na młodzieńcach, dosięgnie również jej syna. Nie wie, że jej zazdrosny mąż wyśledził jej potajemną eskapadę do Wenecji i przekonany, że Gennaro jest kochankiem Lukrecji, chce na nim pomścić zdradę. Los szybko daje mu okazję do zrealizowania planu. Gennaro wraz z towarzyszami przybył właśnie do Ferrary, gdzie śledzi ich szpieg księcia - Rustighello. Choć nad Gennarem stara się czuwać sługa Lukrecji - Astolfo, Rustighello aresztuje młodzieńca za obrazę rodu Borgiów. Młodzieniec z napisu widniejącego na bramie pałacu Borgiów zerwał literę „B”, pozostawiając niedwuznacznie brzmiące słowo „orgia”.

Odsłona 2
Lukrecja urażona postępkiem nieznanego sprawcy prosi męża o surowe ukaranie winowajcy. Okazuje się, że winnym jest Gennaro. Przerażona Lukrecja błaga teraz księcia o litość, lecz on odmawia. Przekonany, że ma w ręku kochanka żony, rozkazuje Lukrecji wybrać dla skazańca rodzaj śmierci. Księżna wybiera truciznę. Alfonso pozornie ułaskawia Gennara i pozwala mu odejść, częstując wcześniej zatrutym winem. Gdy zostają sam na sam, Lukrecji udaje się przekonać Gennara, by zażył odtrutkę, i w ten sposób ratuje mu życie. Prosi młodzieńca, aby jak najszybciej opuścił miasto.

Akt II

Odsłona 1
Gennaro postanawia wyjechać z Ferrary, ale chciałby zabrać ze sobą przyjaciela Orsiniego. Ten odmawia, bo tego wieczora jest zaproszony na ucztę do pałacu Negroni. Młodzi ludzie nie chcą się rozdzielać, więc Gennaro zgadza się pozostać w mieście na jeszcze jeden wieczór. Rustighello nadal śledzący Gennara, widząc to, wycofuje się wraz ze swymi zbirami; wie, że tragiczny los młodzieńca dopełni się teraz i bez jego udziału. W pałacu Negroni pułapkę na młodzieńców z Wenecji zastawiła Lukrecja Borgia.

Odsłona 2
Ucztującym Lukrecja posłała - anonimowo, oczywiście - butelkę specjalnego „syrakuzańskiego wina”. Jest to osławione „wino Borgiów” - wino śmierci. Nieświadomi niczego młodzi ludzie bawią się w najlepsze. Na dźwięk dzwonu w drzwiach staje Lukrecja chcąca nacieszyć się zemstą. Wśród ucztujących widzi Gennara, który także wypił zatrute wino. Księżna chce mu ponownie podać odtrutkę, wyznaje, że jest jego matką, ale młodzieniec postanawia umrzeć razem z przyjaciółmi.